การบังคับคดี
การบังคับคดี หมายถึง วิธีการที่คู่ความผู้ชนะคดีจะดำเนินการเอาแก่ผู้แพ้คดีให้ได้ผลตามคำพิพากษา โดยต้องร้องขอให้มีการบังคับคดีภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุด ขั้นตอนการบังคับคดีจะต้องมีการส่งคำบังคับให้แก่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาก่อน หากลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตามภายในระยะเวลาที่กำหนดเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการบังคับคดี
ในการยึดทรัพย์นั้นจะต้องมีผู้นำยึด เจ้าพนักงานจะไปยึดเองโดยพลการไม่ได้ หากมีการนำยึดทรัพย์ผิดผู้นำยึดเป็นฝ่ายต้องรับผิดในการกระทำดังกล่าว
การขอทุเลาการบังคับคดี หรือวางหลักประกัน
ถ้าจำเลยแพ้คดีในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ เมื่อได้ยื่นอุทธรณ์หรือฎีกา จำเลยอาจยื่นคำร้องขอทุเลาการบังคับคดีไว้ก่อนได้ แต่ศาลอาจให้จำเลยวางเงินตามคำพิพากษาหรือหาหลักประกันมาวางประกันค่าความเสียหายที่อาจเกินขึ้นมิได้
เนื่องจากฝ่ายแพ้คดีไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาโดยได้ทราบคำบังคับและระยะเวลาที่ได้กำหนดไว้เพื่อการปฏิบัติตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นได้ล่วงพ้นไปแล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษามีอำนาจที่จะดำเนินการขอให้ศาลบังคับคดีได้ คู่ความฝ่ายชนะคดีอาจร้องขอให้มีการบังคับคดีได้นับแต่วันศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง โดยการบังคับคดีไม่จำเป็นจะต้องรอจนกว่าคดีจะถึงที่สุด เมื่อศาลพิพากษาแล้ว แม้จะมีการอุทธรณ์ฎีกาคำพิพากษาแต่หากศาลมิได้มีคำสั่งให้ทุเลาการบังคับคดีไว้ก็ย่อมดำเนินการบังคับคดีได้
อย่างไรก็ตาม คู่ความฝ่ายชนะคดีจะต้องร้องขอให้มีการบังคับคดีภายใน 10 ปี นับแต่วันศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุด แต่ถ้าผู้ชนะคดีไม่ร้องขอให้ศาลบังคับคดีภายใน 10 ปี การบังคับคดีย่อมสิ้นสุดลง
1. วิธีการออกหมายบังคับคดี
เมื่อได้มีการส่งคำบังคับให้แก่ลูกหนี้ตามคำพิพากษา และระยะเวลาที่ได้กำหนดไว้เพื่อปฏิบัติตามคำพิพากษาได้ล่วงพ้นแล้ว แต่ลูกหนี้ตามคำพิพากษายังขัดขืนไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาสามารถยื่นคำร้องขอต่อศาลชั้นต้นที่ได้พิจารณาและพิพากษาคดี เพื่อขอให้ศาลออกหมายบังคับคดี หรืออีกนัยหนึ่งคือขอให้ศาลมีคำสั่งตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี เพื่อดำเนินการบังคับคดี เช่น ยึดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา แล้วนำออกขายทอดตลาด นำเงินมาชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา
2. การติดต่อเจ้าพนักงานบังคับคดี
เจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นเจ้าพนักงานในสังกัดกรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรม การบังคับคดีของศาลในกรุงเทพมหานคร ดำเนินการโดยกรมบังคับคดี ส่วนในต่างจังหวัด หากมีสำนักงานบังคับคดีประจำจังหวัด สำนักงานดังกล่าวจะเป็นผู้ดำเนินการ เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานะเป็นผู้แทนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในอันที่รับชำระหนี้หรือทรัพย์สินที่ลูกหนี้นำมาวาง และมีอำนาจดังนี้
ในการยึดทรัพย์จะต้องมีผู้นำยึด เจ้าพนักงานจะไปยึดเองโดยพลการไม่ได้ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือผู้ได้รับมอบอำนาจจากเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องไปทำการนำชี้ให้ยึด หากมีการนำยึดทรัพย์ผิดผู้นำยึดเป็นฝ่ายต้องรับผิดชอบในการกระทำดังกล่าว
ที่มา : กรมบังคับคดี